PROTOKÓŁ PRAC JURY
XXII OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU LITERACKIEGO „ZŁOTY
ŚRODEK” IM. ARTURA FRYZA NA NAJLEPSZY DEBIUT KSIĄŻKOWY 2025 ROKU
Jury w składzie: Joanna Mueller, Julia Szychowiak i Agnieszka Waligóra zapoznało się z wymaganiami konkursu oraz przeczytało 58 zgłoszonych książek.
Jurorki sporządziły niezależne listy 10 książek, które uznały za najlepsze:
Joanna Mueller: Agata Afeltowicz, Lyrica; Karol Brzozowski, Gatunki anadromiczne; Aleksandra Byrska, Kalcyt; Michalina Cendrowska, podloty; Bartosz Dłubała, żeby dawały schron; Jakub Gutkowski, livestream; Paulina Janssen, nocą wyją psy i alarmy przeciwlotnicze; Aneta Korycińska, Czego nie powiem swojej córce; Maria Kwiecień, outback; Alicja Regiewicz, Wykrzywnik twarzy.
Julia Szychowiak: Aleksandra Byrska, Kalcyt; Michalina Cendrowska, podloty; Marlena Citak, Melityna; Karolina Czarnecka, resident angel; Bartosz Dłubała, żeby dawały schron; Dominika Filipowicz, Gap; Krzysztof Katkowski, Cigar fish; Aleksandra Samelczak, Dom; Łukasz Woźniak, Umalmu; Aga Zano, Czwarte wymieranie.
Agnieszka Waligóra: Agata Afeltowicz, Lyrica; Michalina Cendrowska, podloty; Marlena Citak, Melityna; Bartosz Dłubała, żeby dawały schron; Jakub Gutkowski, livestream; Dominika Filipowicz, Gap; Krzysztof Katkowski, Cigar fish; Łukasz Krajewski, Miłuj diabelskie pisklę, które wyszło z jajka zepsutego; Aleks Matuska, złemu psu nie zagląda się w zęby; Alicja Regiewicz, Wykrzywnik twarzy; Łukasz Woźniak, Umalmu.
Joanna Mueller zaznaczyła, że nie typowała książek, nad którymi pracowała redakcyjnie. Agnieszka Waligóra wskazała na 11 książek, uznając dwie – Alicji Regiewicz i Aleks Matuski – za równorzędnie dobre.
Wyniki głosowania:
• 3 głosy: Bartosz Dłubała, Michalina Cendrowska
• 2 głosy: Agata Afeltowicz, Aleksandra Byrska, Marlena Citak, Dominika Filipowicz, Jakub Gutkowski, Krzysztof Katkowski, Alicja Regiewicz, Łukasz Woźniak,
• 1 głos: Szymon Bryzek, Karol Brzozowski, Karolina Czarnecka, Paulina Janssen, Łukasz Krajewski, Maria Kwiecień, Aleks Matuska, Aleksandra Samelczak, Aga Zano.
Długie listy stanowiły wstęp do dyskusji, podczas której jurorki omawiały najlepsze książki. Wśród kluczowych kryteriów znalazły się: dopracowanie języka poetyckiego oraz oryginalność w podejściu do tematów politycznych i społecznych. Jury zauważyło, że w tej edycji konkursu zgłoszono wiele wartościowych książek, co skłoniło jurorki do przyjęcia innej strategii wyboru niż w poprzednich latach.
Po dwóch tygodniach dyskusji, jury ogłosiło ostateczny werdykt:
I miejsce – Łukasz Woźniak, Umalmu (Biuro Literackie)
II miejsce – Bartosz Dłubała, żeby dawały schron (Kwadratura)
III miejsce – Michalina Cendrowska, podloty (WBPiCAK)
Równorzędne wyróżnienia:
Aleksandra Byrska, Kalcyt (SPP w Łodzi) – wyróżnienie od Julii Szychowiak
Łukasz Krajewski, Miłuj diabelskie pisklę, które wyszło z jajka zepsutego (SPP w Łodzi) – wyróżnienie od Agnieszki Waligóry
Alicja Regiewicz, Wykrzywnik twarzy (Ostatnia Sobota Lata) – wyróżnienie od Joanny Mueller
Wysokość nagród pieniężnych wynosi:
1 miejsce – 4000 zł
2 miejsce – 3000 zł
3 miejsce – 2000 zł
Wyróżnienia – 3 x 1000 zł
UZASADNIENIE
Książki nagrodzone
Łukasz Woźniak, Umalmu – jury doceniło dynamiczny język tomu, jego dążenie do tematyki wspólnotowej, obejmującej zarówno ludzi, jak i inne istoty. Ujęcie to jest nietypowe, operujące idiomatycznymi środkami wyrazu. Tom buduje oryginalną wrażliwość społeczną i językową.
Bartosz Dłubała, żeby dawały schron – książka przedstawia emocjonującą opowieść o dorastaniu i kształtowaniu tożsamości, z perspektywy, która nie boi się poruszać tematów stereotypowo przypisywanych kobietom. Debiut przełamuje utarte schematy językowe, unikając banału.
Michalina Cendrowska, podloty – książka wyróżnia się komunikatywnością i oryginalnym wykorzystaniem poetyckiej wyobraźni, unikając konwencjonalności w narracjach.
Alicja Regiewicz, Wykrzywnik twarzy – porusza problematykę chorób psychicznych i terapii, unikając dosłowności, proponując idiomatyczne ujęcie językowe.
Aleksandra Byrska, Kalcyt – wyróżnia się analizą relacji w dobie kryzysu klimatycznego oraz organicznym językiem.
Łukasz Krajewski, Miłuj diabelskie pisklę, które wyszło z jajka zepsutego – doceniono za balans między racjonalnością a ironią, oferując żywiołowość narracji.
Książki odrzucone
W dyskusji o książkach odrzuconych zauważono, że mimo ich wysokiej jakości, przyjęte kryteria nie pozwoliły im na dalszy awans. Wiele z nich zasługuje na uwagę i jury zachęca do ich przeczytania.
Jurorki
XXII Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego „Złoty Środek” im. Artura Fryza
na najlepszy debiut książkowy 2025 roku